UPPSC Assistant Professor (Sanskrit) Syllabus 2026, Exam Pattern, Exam Date 2026
Detail Information about UPPSC has published notification 2026 for the recruitment of Assistant Professor (Sanskrit) vacancies. Those Candidates who are Interested to the following vacancy and completed all Eligibility Criteria can read the Notification & Apply Online. In this page we provide the Complete Syllabus of this Recruitment with Latest Update Exam Pattern and the Exam Date also.
UPPSC Assistant Professor Syllabus 2026 - Overview
| Organization Name |
Uttar Pradesh Public Service Commission (UPPSC) |
| Post Name |
Assistant Professor (Sanskrit) |
| No. of Posts |
56 |
| Mode of Application |
Online |
| Category |
Syllabus and Exam Pattern |
| Selection Process |
Preliminary Examination, Mains Exam, Interview |
| Mains Exam Date 2026 |
15th September to 01st October 2026 |
| Job Location |
Uttar Pradesh |
| Official Website |
uppsc.up.nic.in |
UPPSC Assistant Professor (Sanskrit) Syllabus 2026
General Studies :
1. General Science.
2. Current Events of National and International Importance.
3. History of India (Including Indian National Movement).
4. Indian Polity and Economy.
5. Geography- Indian and world.
6. Mental ability and Statistical data analysis.
Candidates are expected to have general awareness about the above topics with special reference to Uttar Pradesh.
Optional Subject (Sanskrit) :
संस्कृत :
इकाई-1: संस्कृत वाङ्मय का सामान्य परिचय
(क) वैदिक साहित्य का सामान्य परिचय
वेदों का कालः मैक्समूलर, ए.वेबर, जैकोबी, एम. विंटरनित्स, बाल गंगाधर तिलक एवं परम्परागत भारतीय विचार ।
संहिता साहित्य
ब्राह्मण साहित्य
आरण्यक साहित्य
वेदाङ्ग साहित्य
(ख) प्रमुख भारतीय दर्शनों का सामान्य परिचय चार्वाक, जैन, बौद्ध, न्याय, सांख्य, योग, वैशेषिक, मीमांसा दर्शन के संदर्भ में।
(ग) व्याकरण शास्त्र का सामान्य परिचय पाणिनि, कात्यायन, पतञ्जलि, भर्तृहरि, वामनजयादित्य, कैयट, भट्टोजिदीक्षित, नागेशभट्ट, जैनेन्द्र, शकटायन।
(घ) कवि एवं काव्यशास्त्र का सामान्य परिचय
कवि-वाल्मीकि, वेदव्यास, भास, अश्वघोष, कालिदास, शूद्रक, विशाखदत्त, भारवि माघ, श्रीहर्ष, बाणभट्ट, दण्डी, भवभूति, अम्बिकादत्त व्यास, पण्डिता क्षमाराव ।
काव्यशास्त्र- रससम्प्रदाय, अलंकारसम्प्रदाय, रीतिसम्प्रदाय, ध्वनिसम्प्रदाय, वक्रोक्तिसम्प्रदाय, औचित्यसम्प्रदाय ।
इकाई-2: वैदिक वाङ्मय
( क) निम्नलिखित सूक्तों का अध्ययन
ऋग्वेद अग्नि (1.1), वरुण (1.25), इन्द्र (2.12) हिरण्यगर्भ (10.121), वाक् (10.125), नासदीय (10.129), 1
शुक्ल यजुर्वेद- शिवसंकल्प, अध्याय-34 (1-6) 1
(ख) ब्राह्मण एवं आरण्यक
ऐतरेय ब्राह्मण (शुनः शेप आख्यान)।
तैत्तिरीय आरण्यक (द्वितीय प्रपाठक 1-10)
(ग) उपनिषद्
ईशावास्योपनिषद् ।
कठोपनिषद् (प्रथम अध्याय)
(घ) वेदाङ्ग
निरुक्त-प्रथम अध्याय
पाणिनीय शिक्षा- वर्णोच्चारणस्थान, वर्णभेद, प्रयत्न
इकाई-3: दर्शन साहित्य
(क) सांख्यदर्शन-सांख्यकारिका (1-40 कारिका)
(ख) वेदान्तदर्शन-वेदान्तसारः (सम्पूर्ण)
(ग) मीमांसादर्शन-अर्थसंग्रहः (विधिनिरूपण पर्यन्त)
(घ) न्यायवैशेषिक - तर्कभाषा (अनुमान प्रमाण पर्यन्त)
इकाई-4: व्याकरण एवं भाषा विज्ञान
(क) महाभाष्य (पस्पशाहिनक)- शब्दपरिभाषा, शब्द एवं अर्थ का सम्बन्ध, व्याकरण के अध्ययन का प्रयोजन, व्याकरण की परिभाषा, साधु शब्द के प्रयोग का परिणाम, व्याकरण पद्धति ।
(ख) सिद्धान्तकौमुदी- कारकप्रकरण
(ग) लघुसिद्धान्तकौमुदी
संज्ञाएँ-संहिता, संयोग, गुण, वृद्धि, प्रातिपदिक, उपधा, पद, विभाषा, सवर्ण, सर्वनाम, निष्ठा।
सन्धि- अच्सन्धि, हल्सन्धि, विसर्गसन्धि ।
समास- अव्यीयभाव, तत्पुरुष, बहुव्रीहि, द्वन्द्व।
स्त्रीप्रत्यय
सुबन्त - राम, हरि, सखि, रमा, मति, नदी, ज्ञान, वारि, मधु, राजन्, विद्वस्, अस्मद्, युष्मद्, तत् (तीनों लिंगों में)
तिङन्त- भू, एध्, अद्, हु, दिव्, षुञ्, तुद्, तन्, कृ, रुध्, क्रीञ, चुर्
कृदन्त- तव्य/तव्यत्, अनीयर् यत्, ण्यत्, क्यप्, शतृ, शानच्, क्वा, क्त, क्तवतु, तुमुन्, णमुल् ।
(घ) भाषाविज्ञान- भाषा की परिभाषा, भाषा का वर्गीकरण (आकृतिमूलक एवं पारिवारिक), ध्वनियों का वर्गीकरण स्पर्श, संघर्षी, अर्धस्वर, स्वर (संस्कृत ध्वनियों के विशेष संदर्भ में), मानवीय ध्वनि यन्त्र, ध्वनि परिवर्तन के कारण, ध्वनि 5, नियम (ग्रिम, ग्रासमान, वर्नर), अर्थ परिवर्तन की दिशाएँ एवं कारण, भारोपीय al परिवार का सामान्य परिचय, वैदिक संस्कृत एवं लौकिक संस्कृत में अन्तर, भाषा 1. तथा वाक् में अन्तर, भाषा तथा बोली में अन्तर।
इकाई-5: काव्य एवं काव्यशास्त्र
(क) पद्य - मेघदूतम् (पूर्वमेघ), किरातार्जुनीयम् (प्रथम सर्ग), शिशुपालवधम् (प्रथम सर्ग), नैषधीयचरितम् (प्रथम सर्ग)।
(ख) गद्य- दशकुमारचरितम् (अष्टम उच्छ्वास), कादम्बरी (शुकनासोपदेश) शिवराजविजयम् (प्रथम निःश्वास)
(ग) नाट्य - स्वप्नवासवदत्तम्, अभिज्ञानशाकुन्तलम् (1-4 अंक), उत्तररामचरितम् (1-3 अङ्क), मृच्छकटिकम् (केवल तृतीय अङ्क), रत्नावली (सम्पूर्ण)।
(घ) ध्वन्यालोक (प्रथम उद्योत)
काव्यप्रकाश-
काव्यपरिभाषा, काव्यप्रयोजन, काव्यहेतु, काव्यभेद, शब्दशक्ति, रसस्वरूप एवं रससूत्र विमर्श, काव्यगुण ।
अलंकार-वक्रोक्ति, अनुप्रास, यमक, श्लेष, उपमा, उत्प्रेक्षा, रूपक, समासोक्ति, अपहनुति, निदर्शना, अर्थान्तरन्यास, दृष्टान्त, विभावना, विशेषोक्ति, स्वभावोक्ति. विरोधाभास, संसृष्टि, संकर।
(ङ) दशरूपकम् (प्रथम एवं तृतीय प्रकाश)
टिप्पणी-
1. मुख्य परीक्षा हेतु संस्कृत अथवा हिन्दी माध्यम रहेगी।
2. परीक्षार्थी को मुख्य परीक्षा के किन्हीं 08-08 अंकों के 02 एवं 12-12 अंकों के. 02 प्रश्नों के उत्तर संस्कृत में देना अनिवार्य होगा।
UPPSC Assistant Professor (Sanskrit) Exam Pattern 2026
Preliminary Examination
Duration : 120 Minutes
Negative Marking : 0.33
| S.No |
Subject |
No.of uestion |
Marks |
| 1 |
General Studies |
30 |
60 |
| 2 |
Optional Subject (Sanskrit) |
90 |
90 |
| |
Total |
120 |
150 |
Mains Examination
Duration : 180 Minutes
| S.No |
Subject |
No.of Question |
Marks |
| 1 |
Optional Subject (Sanskrit) |
(10+10) 20
Section A: 10 Short Answer Questions (125 words each)
Section B: 10 Long Answer Questions (200 words each) |
(80+120) 200
Section A: 10 questions x 8 marks = 80 marks
Section B: 10 questions x 12 marks = 120 marks |
| |
Total |
120 |
150 |
Mains Exam Date 2026 : 15th September to 01st October 2026
Starting Date of Application Form : 04th September 2025
Last Date of Application Form : 06th October 2025
Total Post : 56